Hành trình X.N vượt áp lực “phải thành công sớm” và tìm lại chính mình
Con đường chinh phục những mục tiêu trong cuộc sống giống như một đứa bé chập chững tập đi – không được nóng vội, không thể nhờ người khác đi hộ. Nhưng cứ đi thì sẽ đến!
Mất phương hướng, áp lực và vòng xoáy tự trách vì chưa thành công
Trước khi đến với Tâm lý NHC, X.N gặp nhiều khó khăn trong học tập, cuộc sống và việc quản trị cảm xúc của bản thân.
Em từng theo học đại học nhưng vì một số lý do đã tạm dừng một năm. Khi quay lại, em nhận ra mình không thể tiếp tục học đại học được nữa. Điều này khiến em rơi vào trạng thái mất phương hướng, không biết nên đi tiếp như thế nào.
X.N cũng nhận thấy bản thân đang mất dần động lực, dù trước đó luôn mong muốn thành công. Em bắt đầu nghi ngờ bản thân, cảm thấy mình kém cỏi và không đủ giỏi.
Em cố gắng thay đổi nhưng chỉ là ý chí của em muốn như vậy, còn thật sự bên trong tâm trí của em có rất nhiều vấn đề là rào cản – X.N chia sẻ.
X.N mắc kẹt trong những mâu thuẫn nội tâm kéo dài nhưng lại có xu hướng né tránh, không đối diện. Chính điều này khiến những vấn đề ngày càng tích tụ.
Chỉ đến khi gặp bất ổn trong các mối quan hệ, X.N mới nhận ra nếu không thay đổi, không chỉ bản thân mà cả những người thân yêu xung quanh cũng sẽ bị ảnh hưởng.
Trong buổi tham vấn đầu tiên tại Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam (chi nhánh Phan Chu Trinh), Chuyên gia Tâm lý Trần Thị Thùy Trang nhận thấy: “X.N là một bạn có ý chí, khát khao rất mãnh liệt trong việc phải thành công sớm. Và khi bạn cứ lao ra ngoài để phấn đấu kiếm tiền, đâu đó bạn đã bỏ quên chính mình, bỏ quên những cảm xúc, suy nghĩ phía bên trong của mình.”
May mắn, trong hành trình này, X.N có sự đồng hành của Chuyên gia Thùy Trang để từng bước hiểu rõ hơn về bản thân và cùng nhau tìm hướng đi phù hợp.
Góc nhìn tâm lý học: Khi não bộ ưu tiên sinh tồn hơn hạnh phúc
Từ góc nhìn tâm lý học, Chuyên gia Thùy Trang chia sẻ rằng khi trải qua mất mát hoặc áp lực tài chính trong quá khứ, não bộ sẽ kích hoạt cơ chế ưu tiên sinh tồn.
Theo Harvard Health Publishing, khi con người đối mặt với căng thẳng (bao gồm cả áp lực tài chính hoặc nỗi sợ mất mát), não bộ sẽ kích hoạt hệ thống cảnh báo. Hạch hạnh nhân (amygdala) gửi tín hiệu đến vùng dưới đồi, từ đó khởi động phản ứng “chiến đấu hoặc bỏ chạy” (fight-or-flight).
Phản ứng này làm cơ thể tiết ra hormone adrenaline và cortisol, tăng nhịp tim, tăng cảnh giác và dồn năng lượng cho việc “sống sót ngay lập tức”, thay vì các mục tiêu dài hạn như hạnh phúc hay phát triển cá nhân.
Với X.N, việc cố gắng kiếm tiền sớm không đơn thuần là mong muốn phát triển, mà còn là cách để tránh lặp lại những tổn thương cũ.
Khi đó, em dễ rơi vào trạng thái hành động liên tục mà chưa kịp nhận diện động cơ bên trong: mình đang thật sự muốn phát triển bản thân, hay chỉ đang cố che đi nỗi đau và nỗi sợ thiếu thốn.
Bên cạnh đó, một yếu tố quan trọng khác đến từ tình yêu thương và cảm giác trách nhiệm. X.N có thể mang trong mình mong muốn rất lớn là được chăm lo cho ba mẹ, cho gia đình.
Ở giai đoạn thanh thiếu niên, nhu cầu khẳng định giá trị bản thân thông qua việc “có ích” cho gia đình là điều khá phổ biến. Tuy nhiên, khi em tự đặt lên vai mình trách nhiệm quá lớn so với độ tuổi, áp lực này dễ trở thành gánh nặng tâm lý.
Khi chưa đạt được kỳ vọng, X.N bắt đầu xuất hiện cảm giác tự ti và mâu thuẫn nội tâm: vì sao mình chưa đủ giỏi, vì sao mình chưa làm được. Sự tự trách tăng lên, kéo theo cảm giác tội lỗi với gia đình. Dần dần, em rơi vào một vòng xoáy cảm xúc tiêu cực: càng áp lực – càng khó đạt kết quả – càng tự trách – và lại càng áp lực hơn.
Theo Chuyên gia Thùy Trang: “Khi chúng ta đồng hóa giá trị bản thân với tiền thì chúng ta dễ đánh mất giá trị của chính mình. Và nếu mình kiếm tiền chưa được nghĩa là mình không có đủ giỏi và bạn càng tự mâu thuẫn, càng tự trách bản thân, rồi rơi vào vòng xoáy cảm xúc tội lỗi với gia đình.”
Quá trình học cách chậm lại và quan sát bản thân
Hành trình chuyển hóa nội tâm của X.N bắt đầu với bài học quan sát chính mình. Là người mang trong mình cảm giác phải nhanh hơn, phải làm ngay, nếu không sẽ “mất cơ hội” thì đây là một bài tập không dễ cho X.N. Những ngày đầu, việc quan sát bản thân khiến X.N cảm thấy khó chịu và thiếu kiên nhẫn.
Việc dừng lại để nhìn vào suy nghĩ và cảm xúc bên trong là điều hoàn toàn mới. Tuy nhiên, thực hành bền bỉ đúng – đủ – đều dần giúp em nhận ra mình hiểu bản thân rõ hơn. Em thấy được những góc khuất bên trong, hiểu được cảm xúc của mình đến từ đâu, và nhận ra những điều mình thực sự đang hướng tới.
Em cũng được học lại khái niệm “yêu thương bản thân”. Trước đây, em từng nghĩ yêu bản thân là phải thúc ép mình liên tục, phải đạt đến những giới hạn cao hơn. Nhưng thực tế, em chưa từng thật sự nhìn rõ giới hạn hiện tại của mình, cũng chưa biết cách điều chỉnh để tiến lên một cách phù hợp.
Trong quá trình làm việc cùng Chuyên gia Thùy Trang, X.N được hướng dẫn ghi nhận từng tiến bộ, dù là rất nhỏ, và học cách tin vào bản thân trước. Khi niềm tin này dần được xây dựng, em nhận ra mình có thể làm được những điều mà trước đây từng nghĩ là không đủ khả năng. Từ đó, em bắt đầu trân trọng những giá trị của bản thân nhiều hơn.
Sự thay đổi này giúp X.N bớt khắt khe với chính mình. Em không còn chỉ nhìn vào những điều chưa làm được, mà bắt đầu biết lắng nghe và thấu hiểu cả bản thân lẫn những người xung quanh.
Đồng thời, em nhận ra rằng, để có thể yêu thương người khác, trước hết cần học cách yêu thương chính mình một cách đúng đắn. Khi em dần chấp nhận và tha thứ cho bản thân, em cũng trở nên cởi mở và bao dung hơn với người khác, trong đó có cả ba mẹ.
Về phía Chuyên gia Thùy Trang, chị nhận thấy: “Ở X.N một nội lực rất mạnh mẽ. Điều em cần không phải là cố gắng nhiều hơn, mà là chậm lại để quan sát và nhận diện những gì đang diễn ra bên trong mình. Khi X.N bắt đầu gọi tên được suy nghĩ, cảm xúc và cả những nỗi đau trong quá khứ, quá trình chuyển hóa mới thực sự bắt đầu.”
Mỗi lần em chia sẻ lại những bài học, ý nghĩa mình nhận ra, Chuyên gia sẽ cùng em làm rõ, giúp em hiểu bản thân một cách rõ ràng và có hệ thống hơn.
Hành trình của mỗi người đều có nhịp điệu riêng, và việc chấp nhận “chậm lại” đôi khi lại là bước tiến nhanh nhất để chúng ta chạm đến hạnh phúc thực sự. Và trên con đường chinh phục mục tiêu, luôn có những khó khăn diễn ra. Chúng ta chỉ cần thư giãn, thả lỏng để quan sát và vun bồi năng lực thì mình sẽ vượt qua và đạt được mục tiêu. – Chuyên gia Thùy Trang
Trong quá trình đó, X.N cũng bắt đầu hiểu và nhìn nhận ba mẹ theo một góc nhìn khác. Sự thấu hiểu này không đến ngay lập tức, nhưng từng chút một, giúp em kết nối lại với gia đình theo cách nhẹ nhàng và sâu sắc hơn.
Thay đổi từ bên trong tạo ra những chuyển hóa bên ngoài
Sau quá trình đồng hành, những thay đổi của X.N bắt đầu thể hiện rõ ràng trên nhiều khía cạnh.
- Về học tập
Em không còn thúc ép bản thân như trước. Thay vì so sánh hay nóng vội, X.N học cách tôn trọng quá trình của chính mình. X.N thấy biết ơn việc học, biết ơn môi trường mình đang có. Em hiểu rằng mỗi người có một nhịp phát triển riêng, và việc chưa đạt được kết quả không đồng nghĩa với việc mình không có khả năng, mà có thể chỉ vì trước đây em đã quá vội vàng.
Hiện tại, nhiều mục tiêu vẫn chưa hoàn thành một cách hoàn hảo nhưng X.N vẫn nhận ra mình đang có sự tiến triển từng ngày. Em duy trì được sự kỷ luật trong học tập và giữ được nhịp đi lên ổn định. Điều quan trọng hơn là em không còn bị cuốn vào áp lực phải “thành công ngay lập tức”, mà tập trung vào từng bước nhỏ.
X.N cũng học được cách kết hợp giữa nỗ lực và sự thư giãn. Em không còn quá “dính mắc” vào kết quả, mà tập trung vào quá trình. Trên hành trình đó, khó khăn vẫn xuất hiện, nhưng thay vì né tránh hay áp lực, em học cách quan sát, chấp nhận và từ đó phát triển thêm năng lực cho bản thân. Chính cách tiếp cận này giúp em đi vững hơn trên con đường của mình, và từng bước tiến gần hơn đến mục tiêu một cách tự nhiên, bền vững.
- Về các mối quan hệ
Đặc biệt là với ba mẹ, X.N có sự cải thiện rõ rệt. Trước đây, dù gia đình rất yêu thương nhau song em vẫn gặp khó khăn trong việc chia sẻ cảm xúc. X.N nhận ra rằng khi em bắt đầu chịu trách nhiệm 100% với suy nghĩ và hành động của mình, không còn đổ lỗi, thì mọi thứ xung quanh cũng dần thay đổi. Sự thay đổi từ bên trong em tạo ra sự chuyển biến trong các mối quan hệ, đặc biệt là trong gia đình.
Hành trình gỡ rối tâm lý của X.N đặc biệt có mẹ em cùng đồng hành cùng thay đổi. Hai mẹ con đã học được cách lắng nghe nhau nhiều hơn, thấu hiểu nhau sâu hơn. Và gia đình nhìn thấy ở em hình ảnh một người có suy nghĩ sâu sắc, giàu tình cảm và rất nhiều yêu thương.
Bước qua hành trình gỡ rối tâm lý, X.N rất muốn chia sẻ với các bạn đồng trang lứa rằng: “Cuộc sống luôn có rất nhiều sự cạnh tranh, ai cũng mong muốn đạt được những điều tốt nhất. Nhưng điều quan trọng không phải là chạy theo tất cả những giá trị đó, mà là học cách quay về bên trong, lắng nghe chính mình nhiều hơn. Không phải những gì người khác đạt được thì mình cũng cần phải theo đuổi. Mỗi người sẽ có một hướng đi và giá trị riêng. Khi hiểu được bản thân, em sẽ biết điều gì thật sự phù hợp và xứng đáng để mình dành thời gian, công sức. Khi mình hiểu mình đang đi vì điều gì, và biết trân trọng hành trình đó, thì việc cố gắng không còn là áp lực, mà trở thành một phần tự nhiên của sự trưởng thành.”
Chuyên gia Thùy Trang cũng nhấn mạnh: “X.N, cũng như nhiều bạn trẻ khác, cần tự hỏi: Điều mình thực sự mong muốn là gì? Mình đang phát triển bản thân một cách lành mạnh hay đang cố gắng để né tránh một nỗi đau nào đó bên trong?
Khi bắt đầu nhận diện rõ điều này, mỗi người sẽ dần thay đổi cách nhìn về hành trình của mình. Chỉ cần mỗi ngày tốt hơn một chút so với chính mình của ngày hôm qua, thì đó đã là một bước tiến có ý nghĩa. Khi hiểu rằng sự phát triển là một quá trình tích lũy, bạn sẽ bớt áp lực và có thể tận hưởng hành trình đó nhiều hơn.”
Bạn cần có sự hỗ trợ của Chuyên gia Tâm lý, vui lòng liên hệ Hotline: 096 589 8008 hoặc đặt ngay lịch hẹn với Chuyên gia tại đây.
* Mọi thông tin trong bài viết đã được khách hàng X.N cho phép chia sẻ.
Có thể bạn quan tâm:
[New]
Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!