12 Tác hại của mạng xã hội đối với học sinh và giới trẻ hiện nay

Mạng xã hội ngày càng trở nên phổ biến trong đời sống, nhưng việc sử dụng thiếu kiểm soát có thể gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến học tập, sức khỏe và tâm lý. Hiểu rõ những tác hại của mạng xã hội đối với học sinh và giới trẻ sẽ giúp mỗi người chủ động điều chỉnh thói quen, hạn chế rủi ro và sử dụng các nền tảng trực tuyến lành mạnh hơn.

Thực trạng sử dụng mạng xã hội ở học sinh và giới trẻ hiện nay

Mạng xã hội ngày càng trở nên phổ biến và gắn liền với đời sống của học sinh, sinh viên và người trẻ. Các nền tảng như Facebook, TikTok, Instagram hay YouTube không chỉ phục vụ nhu cầu giải trí mà còn hỗ trợ tìm kiếm thông tin, học tập và kết nối bạn bè. Với sự phát triển của điện thoại thông minh và Internet, việc truy cập mạng xã hội đã trở nên thuận tiện hơn bao giờ hết.

Đối với học sinh, mạng xã hội còn là nơi chia sẻ sở thích, cập nhật xu hướng và thể hiện quan điểm cá nhân. Nhiều bạn trẻ thường xuyên theo dõi video ngắn, tham gia các hội nhóm hoặc tương tác qua bình luận, tin nhắn và những nội dung được đề xuất. Những hoạt động này mang lại trải nghiệm đa dạng nhưng cũng dễ khiến người dùng dành nhiều thời gian trực tuyến hơn dự định.

Đáng chú ý, một bộ phận học sinh có thói quen kiểm tra điện thoại ngay khi thức dậy, sử dụng mạng xã hội trong giờ học hoặc tiếp tục lướt nội dung đến khuya. Việc liên tục tiếp nhận thông tin và tương tác trực tuyến có thể làm xáo trộn thời gian biểu, giảm khả năng tập trung và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, mức độ tác động còn phụ thuộc vào thời lượng, nội dung tiếp xúc và cách mỗi người sử dụng mạng xã hội.

Thực trạng này cho thấy việc sử dụng mạng xã hội cần được nhìn nhận từ cả lợi ích lẫn những rủi ro tiềm ẩn. Khi thiếu kỹ năng chọn lọc thông tin và khả năng tự kiểm soát, học sinh có thể gặp nhiều khó khăn liên quan đến học tập, sức khỏe tinh thần và các mối quan hệ. Vì vậy, nhận diện tác hại của mạng xã hội đối với học sinh và giới trẻ là bước quan trọng để xây dựng thói quen sử dụng công nghệ an toàn, cân bằng hơn.

12 Tác hại của mạng xã hội đối với học sinh và giới trẻ đáng chú ý

Mặc dù mang lại nhiều tiện ích trong học tập và giao tiếp, mạng xã hội cũng tiềm ẩn những ảnh hưởng tiêu cực khi người dùng dành quá nhiều thời gian hoặc tiếp cận nội dung thiếu chọn lọc. Đặc biệt, học sinh và thanh thiếu niên có thể chịu tác động đến khả năng tập trung, sức khỏe tinh thần, hành vi và các mối quan hệ trong cuộc sống. Dưới đây là 12 tác hại của mạng xã hội đối với học sinh và giới trẻ cần được nhận diện để chủ động phòng tránh.

1. Gây mất tập trung và ảnh hưởng đến kết quả học tập

Một trong những tác hại của mạng xã hội đối với học sinh dễ nhận thấy là tình trạng mất tập trung trong quá trình học tập. Những thông báo tin nhắn, video ngắn hoặc nội dung giải trí liên tục xuất hiện có thể khiến các em thường xuyên chuyển sự chú ý khỏi bài giảng và bài tập. Việc gián đoạn nhiều lần làm giảm khả năng tiếp thu kiến thức, đặc biệt với những nhiệm vụ đòi hỏi sự tập trung kéo dài.

Chẳng hạn, khi vừa học bài vừa kiểm tra Facebook hoặc TikTok, học sinh phải liên tục chuyển đổi giữa hoạt động học tập và giải trí. Thói quen này có thể khiến thời gian hoàn thành bài tập kéo dài, đồng thời làm giảm hiệu quả ghi nhớ và xử lý thông tin. Nếu diễn ra thường xuyên, tình trạng sao nhãng còn ảnh hưởng đến chất lượng ôn tập và kết quả học tập.

2. Dễ hình thành thói quen lệ thuộc vào mạng xã hội

Các nền tảng mạng xã hội thường sử dụng tính năng cuộn nội dung liên tục, thông báo tương tác và hệ thống đề xuất dựa trên sở thích để duy trì sự chú ý của người dùng. Điều này có thể khiến một số học sinh hình thành thói quen truy cập thường xuyên, ngay cả khi không có nhu cầu cụ thể. Theo thời gian, việc kiểm tra lượt thích, bình luận hoặc tin nhắn có thể trở thành hành vi khó kiểm soát.

Biểu hiện của tình trạng lệ thuộc bao gồm sử dụng lâu hơn dự định, liên tục nghĩ đến mạng xã hội hoặc cảm thấy bồn chồn khi không thể truy cập. Một số bạn trẻ còn gặp khó khăn khi cố gắng giảm thời gian sử dụng, dù nhận thấy hoạt động này đang ảnh hưởng đến cuộc sống. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc sử dụng mạng xã hội thường xuyên và tình trạng sử dụng có vấn đề, bởi không phải người dùng nhiều đều bị nghiện mạng xã hội.

3. Gia tăng căng thẳng, lo âu, trầm cảm và cảm xúc tiêu cực

Việc tiếp xúc liên tục với thông tin, bình luận và những hoạt động của người khác có thể tạo ra áp lực tâm lý đối với học sinh. Một số bạn trẻ cảm thấy cần phải phản hồi tin nhắn nhanh chóng, cập nhật xu hướng hoặc duy trì sự hiện diện thường xuyên để không bị bỏ lại phía sau. Trạng thái lo sợ bỏ lỡ thông tin hoặc trải nghiệm của người khác, còn gọi là FOMO, có thể góp phần làm gia tăng cảm giác bất an.

Bên cạnh đó, những bình luận tiêu cực, sự phớt lờ trong tương tác hoặc các cuộc tranh luận căng thẳng trên mạng có thể ảnh hưởng đến tâm trạng của người sử dụng. Khi quá chú trọng đến phản ứng của cộng đồng trực tuyến, học sinh dễ cảm thấy thất vọng hoặc lo lắng trước những đánh giá không như mong đợi. Dù mức độ tác động khác nhau ở mỗi người, đây vẫn là một trong những ảnh hưởng của mạng xã hội đến học sinh cần được quan tâm về mặt sức khỏe tinh thần.

4. Khiến học sinh dễ so sánh và tự ti về bản thân

Mạng xã hội thường xuất hiện những hình ảnh về ngoại hình nổi bật, thành tích học tập xuất sắc hoặc cuộc sống được thể hiện theo hướng lý tưởng. Khi thường xuyên tiếp xúc với nội dung này, một số học sinh có xu hướng lấy hình ảnh của người khác làm tiêu chuẩn đánh giá chính mình. Sự so sánh thiếu cân bằng có thể khiến các em cảm thấy bản thân chưa đủ giỏi, chưa đủ đẹp hoặc không có cuộc sống thú vị như bạn bè.

Đáng chú ý, nhiều hình ảnh và video trên mạng đã được chỉnh sửa, chọn lọc hoặc chỉ phản ánh những khoảnh khắc tích cực nhất. Nếu không nhận thức được điều này, người trẻ có thể hình thành những kỳ vọng thiếu thực tế về ngoại hình, thành công và giá trị cá nhân. Về lâu dài, việc thường xuyên tự đánh giá thấp bản thân có thể ảnh hưởng đến sự tự tin và mức độ hài lòng với cuộc sống.

5. Làm giảm chất lượng giấc ngủ và ảnh hưởng sức khỏe

Thói quen sử dụng mạng xã hội trước giờ ngủ khá phổ biến ở một bộ phận học sinh và giới trẻ. Những video được đề xuất liên tục, cuộc trò chuyện chưa kết thúc hoặc nội dung hấp dẫn có thể khiến người dùng trì hoãn thời gian đi ngủ. Ngoài ra, ánh sáng từ màn hình và sự kích thích tinh thần khi tiếp nhận thông tin cũng có thể gây khó khăn cho quá trình thư giãn trước khi nghỉ ngơi.

Tình trạng thức khuya lướt mạng kéo dài có thể dẫn đến thiếu ngủ, mệt mỏi và buồn ngủ vào ban ngày. Khi không được nghỉ ngơi đầy đủ, học sinh có thể gặp khó khăn trong việc duy trì sự tỉnh táo, điều chỉnh cảm xúc và tham gia các hoạt động thường ngày. Đây là hậu quả của việc lạm dụng mạng xã hội cần lưu ý, nhất là ở lứa tuổi đang trong giai đoạn phát triển thể chất và tinh thần.

6. Tăng nguy cơ bị bắt nạt và công kích trên không gian mạng

Bắt nạt trực tuyến là một trong những tác động tiêu cực của mạng xã hội có thể gây tổn thương đáng kể cho học sinh. Các hành vi thường gặp bao gồm đăng bình luận xúc phạm, chế giễu ngoại hình, lan truyền tin đồn hoặc cố tình chia sẻ hình ảnh riêng tư nhằm bôi nhọ người khác. Khác với xung đột trực tiếp, nội dung công kích trên mạng có thể lan truyền nhanh chóng và tiếp tục xuất hiện ngay cả khi nạn nhân đã rời khỏi môi trường học đường.

Học sinh bị bắt nạt trên mạng xã hội có thể cảm thấy xấu hổ, sợ hãi hoặc lo lắng trước cách nhìn nhận của bạn bè. Trong những trường hợp nghiêm trọng, trải nghiệm này còn liên quan đến tình trạng né tránh giao tiếp, giảm cảm giác an toàn và những khó khăn về sức khỏe tinh thần. Vì vậy, việc phát hiện sớm hành vi bạo lực mạng và tìm kiếm sự hỗ trợ từ gia đình, nhà trường có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ học sinh.

7. Dễ tiếp xúc với tin giả và nội dung độc hại

Mạng xã hội cho phép thông tin được đăng tải và chia sẻ nhanh chóng, nhưng không phải nội dung nào cũng được kiểm chứng trước khi tiếp cận người dùng. Học sinh có thể bắt gặp những tin tức sai sự thật, hình ảnh gây hiểu lầm, lời khuyên thiếu căn cứ hoặc nội dung mang tính kích động. Nếu chưa có kỹ năng đánh giá nguồn tin, các em dễ tiếp nhận thông tin không chính xác và xem đó là sự thật.

Bên cạnh việc hình thành nhận thức sai lệch, người trẻ còn có thể vô tình chia sẻ tin giả đến bạn bè hoặc cộng đồng. Những nội dung được trình bày hấp dẫn, có nhiều lượt tương tác hoặc gắn với người nổi tiếng đôi khi tạo cảm giác đáng tin cậy dù thiếu bằng chứng. Do đó, khả năng kiểm chứng thông tin và tư duy phản biện đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro khi sử dụng mạng xã hội.

8. Có thể thúc đẩy hành vi bắt chước các trào lưu nguy hiểm

Nhiều trào lưu trên mạng xã hội thu hút sự quan tâm của giới trẻ nhờ tính mới lạ, khả năng lan truyền nhanh và lượng tương tác lớn. Tuy nhiên, một số thử thách có thể chứa hành vi nguy hiểm, gây tổn thương cơ thể hoặc khuyến khích những việc làm không phù hợp với độ tuổi. Khi mong muốn được chú ý hoặc hòa nhập với bạn bè trở nên quá lớn, một số học sinh có thể tham gia mà chưa đánh giá đầy đủ hậu quả.

Đặc biệt, những video chỉ thể hiện kết quả thú vị mà không đề cập đến rủi ro có thể khiến người xem đánh giá thấp mức độ nguy hiểm của hành động. Việc bắt chước thiếu cân nhắc không chỉ ảnh hưởng đến sự an toàn của bản thân mà còn có thể gây nguy hiểm cho những người xung quanh. Tuy nhiên, không phải học sinh nào tiếp xúc với nội dung này cũng làm theo, bởi hành vi còn phụ thuộc vào nhận thức, môi trường sống và khả năng tự kiểm soát.

9. Làm giảm chất lượng giao tiếp và các mối quan hệ trực tiếp

Mặc dù giúp kết nối với nhiều người, mạng xã hội cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng giao tiếp trực tiếp nếu được sử dụng thiếu cân bằng. Một số học sinh có thói quen kiểm tra điện thoại ngay cả khi đang trò chuyện, ăn uống cùng gia đình hoặc tham gia các hoạt động tập thể. Điều này khiến sự chú ý dành cho người đối diện bị phân tán, làm giảm tính liên tục và chiều sâu của cuộc trò chuyện.

Khi phần lớn thời gian rảnh được dành cho tương tác trực tuyến, cơ hội tham gia những hoạt động gặp gỡ trực tiếp cũng có thể bị thu hẹp. Học sinh có thể bỏ lỡ những trải nghiệm giúp rèn luyện khả năng lắng nghe, hợp tác, giải quyết bất đồng và xây dựng sự gắn kết với người khác. Tuy nhiên, tác hại của mạng xã hội đối với giới trẻ trong giao tiếp chủ yếu xuất hiện khi hoạt động trực tuyến thay thế quá nhiều cho các mối quan hệ ngoài đời thực.

10. Tăng nguy cơ lộ thông tin cá nhân và bị lừa đảo

Nhiều học sinh thường xuyên chia sẻ hình ảnh, địa điểm, trường học hoặc thông tin về cuộc sống cá nhân trên mạng xã hội mà chưa nhận thức đầy đủ về rủi ro bảo mật. Khi những dữ liệu này được công khai, người lạ có thể thu thập, sử dụng sai mục đích hoặc lợi dụng để tiếp cận người đăng tải. Một số trường hợp còn đối mặt với nguy cơ bị giả mạo danh tính, quấy rối hoặc phát tán thông tin riêng tư.

Ngoài ra, các hình thức lừa đảo trực tuyến ngày càng đa dạng, từ gửi đường link giả mạo đến thông báo trúng thưởng hoặc yêu cầu cung cấp mã xác thực tài khoản. Học sinh thiếu kinh nghiệm có thể bị đánh lừa bởi tài khoản giả danh người quen, tổ chức uy tín hoặc những lời mời hấp dẫn. Hậu quả không chỉ là mất quyền kiểm soát tài khoản mà còn có thể liên quan đến thiệt hại tài chính và sự an toàn cá nhân.

11. Gây xáo trộn thời gian biểu và giảm vận động thể chất

Việc dành quá nhiều thời gian cho mạng xã hội có thể khiến học sinh khó duy trì lịch sinh hoạt cân bằng. Những hoạt động như làm việc nhà, tham gia câu lạc bộ, đọc sách hoặc thực hiện sở thích cá nhân dễ bị trì hoãn khi người dùng liên tục kéo dài thời gian lướt mạng. Thói quen này có thể làm giảm khả năng sắp xếp công việc và duy trì những mục tiêu đã đặt ra.

Bên cạnh đó, thời gian ngồi sử dụng điện thoại kéo dài có thể thay thế một phần các hoạt động vận động ngoài trời. Khi ít tham gia thể thao hoặc hoạt động thể chất, học sinh có nguy cơ hình thành lối sống ít vận động, đặc biệt nếu thói quen này diễn ra thường xuyên. Vì vậy, hạn chế thời gian sử dụng mạng xã hội không chỉ giúp quản lý lịch sinh hoạt mà còn tạo thêm cơ hội duy trì các hoạt động có lợi cho sức khỏe.

12. Có thể ảnh hưởng đến khả năng tự chủ và đưa ra quyết định

Một trong những tác hại của mạng xã hội đối với học sinh và giới trẻ ít được chú ý là sự phụ thuộc vào phản ứng của cộng đồng trực tuyến. Khi quá quan tâm đến lượt thích, bình luận hoặc số người theo dõi, một số bạn trẻ có thể điều chỉnh hành vi và cách thể hiện bản thân để nhận được sự đồng tình. Điều này có thể khiến những lựa chọn cá nhân dần chịu ảnh hưởng bởi kỳ vọng của người khác thay vì nhu cầu và giá trị thực sự của bản thân.

Chẳng hạn, học sinh có thể cảm thấy cần phải mua một món đồ đang thịnh hành, tham gia hoạt động không thực sự yêu thích hoặc thay đổi quan điểm để phù hợp với số đông. Nếu thường xuyên đưa ra quyết định dựa trên áp lực tương tác, các em có thể gặp khó khăn trong việc xác định mong muốn riêng và bảo vệ lập trường cá nhân. Về lâu dài, thói quen này có nguy cơ ảnh hưởng đến sự tự chủ, khả năng đánh giá tình huống và tinh thần trách nhiệm đối với lựa chọn của chính mình.

Vì sao học sinh và giới trẻ dễ bị ảnh hưởng tiêu cực từ mạng xã hội?

Học sinh và giới trẻ đang trong giai đoạn phát triển về nhận thức, cảm xúc và khả năng tự kiểm soát hành vi nên có thể nhạy cảm hơn với những tác động từ môi trường trực tuyến. Bên cạnh đó, các nền tảng mạng xã hội được thiết kế với nhiều tính năng thu hút sự chú ý, khiến người dùng dễ dành nhiều thời gian hơn dự định. Những yếu tố này kết hợp với thói quen sử dụng và môi trường sống có thể làm gia tăng nguy cơ tiếp xúc với các nội dung hoặc trải nghiệm không phù hợp.

Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến khiến học sinh và giới trẻ dễ chịu ảnh hưởng tiêu cực từ mạng xã hội:

• Đặc điểm tâm lý lứa tuổi: Học sinh thường có nhu cầu thể hiện bản thân, khẳng định vị trí trong nhóm bạn và tìm kiếm sự công nhận từ người khác. Những lượt thích, bình luận hoặc xu hướng trên mạng có thể trở thành yếu tố tác động đến cảm xúc và hành vi. Điều này khiến một số bạn trẻ dễ chạy theo sự đánh giá của cộng đồng trực tuyến.
• Thuật toán đề xuất nội dung liên tục: Các nền tảng như TikTok, Facebook hay Instagram sử dụng thuật toán để hiển thị nội dung phù hợp với sở thích và hành vi của người dùng. Video ngắn, tính năng cuộn vô hạn và thông báo tương tác có thể khiến học sinh tiếp tục xem dù đã có ý định dừng lại. Từ đó, thời gian sử dụng dễ vượt quá kế hoạch ban đầu.
• Thiếu kỹ năng chọn lọc và kiểm chứng thông tin: Không phải học sinh nào cũng được trang bị đầy đủ kiến thức để phân biệt thông tin đáng tin cậy với nội dung sai lệch. Những bài đăng có tiêu đề giật gân, hình ảnh hấp dẫn hoặc nhiều lượt chia sẻ có thể tạo cảm giác thuyết phục dù chưa được xác minh. Điều này làm tăng khả năng tiếp nhận những quan điểm thiếu chính xác.
• Khả năng tự quản lý thời gian còn hạn chế: Một số học sinh chưa hình thành thói quen phân chia thời gian hợp lý giữa học tập, giải trí và nghỉ ngơi. Khi không đặt ra giới hạn cụ thể, việc truy cập mạng xã hội có thể kéo dài và làm gián đoạn các hoạt động khác. Tình trạng này thường dễ xảy ra khi điện thoại luôn ở trong tầm tay và có thể sử dụng bất cứ lúc nào.
• Thiếu sự hướng dẫn từ gia đình và nhà trường: Việc sử dụng mạng xã hội mà không có định hướng phù hợp có thể khiến học sinh gặp khó khăn khi nhận diện những rủi ro trực tuyến. Nếu phụ huynh ít trao đổi hoặc nhà trường chưa chú trọng giáo dục kỹ năng số, các em có thể thiếu kiến thức để xử lý tình huống phát sinh. Sự đồng hành và hướng dẫn phù hợp sẽ giúp học sinh nâng cao nhận thức, đồng thời hình thành thói quen sử dụng mạng xã hội an toàn hơn.

Cách ngăn ngừa, giảm thiểu tác hại của mạng xã hội đối với giới trẻ và học sinh

Mạng xã hội mang lại nhiều lợi ích trong học tập, giải trí và kết nối, nhưng cần được sử dụng đúng cách để hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực. Đối với học sinh và giới trẻ, việc hình thành thói quen sử dụng lành mạnh không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe tinh thần mà còn góp phần duy trì sự cân bằng giữa cuộc sống trực tuyến và thực tế.

Để ngăn ngừa và giảm thiểu tác hại của mạng xã hội, có thể áp dụng những biện pháp thiết thực sau:

• Kiểm soát thời gian sử dụng: Học sinh nên thiết lập giới hạn truy cập mạng xã hội phù hợp với lịch học, sinh hoạt và nghỉ ngơi. Việc sử dụng các công cụ quản lý thời gian trên điện thoại giúp theo dõi thói quen và tránh lướt mạng quá lâu. Đặc biệt, cần hạn chế sử dụng điện thoại trong giờ học và trước khi ngủ.
• Chọn lọc nội dung tiếp cận: Ưu tiên theo dõi các trang chia sẻ kiến thức, kỹ năng sống và thông tin hữu ích. Đồng thời, chủ động hạn chế những nội dung độc hại, tiêu cực hoặc thường xuyên tạo áp lực so sánh bản thân. Khi tiếp nhận thông tin mới, cần kiểm chứng nguồn gốc trước khi tin tưởng hoặc chia sẻ.
• Rèn luyện khả năng tự kiểm soát: Xác định mục đích cụ thể mỗi khi truy cập mạng xã hội, thay vì sử dụng theo thói quen. Tắt những thông báo không cần thiết và tập dừng lại khi đã hoàn thành nhu cầu học tập hoặc giải trí. Điều này giúp học sinh chủ động hơn trong việc điều chỉnh hành vi và giảm nguy cơ lệ thuộc vào môi trường trực tuyến.
• Tăng cường các hoạt động ngoài đời thực: Khuyến khích học sinh tham gia thể thao, đọc sách, hoạt động ngoại khóa hoặc gặp gỡ bạn bè trực tiếp. Những trải nghiệm này giúp phát triển kỹ năng giao tiếp, cải thiện sức khỏe và tạo thêm cơ hội khám phá sở thích cá nhân. Đồng thời, việc duy trì nhiều hình thức giải trí khác nhau cũng giúp giảm sự phụ thuộc vào mạng xã hội.
• Bảo vệ thông tin cá nhân: Không tùy tiện công khai địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc những dữ liệu riêng tư trên các nền tảng trực tuyến. Học sinh nên sử dụng mật khẩu mạnh, bật xác thực hai yếu tố và cảnh giác với đường link hoặc tài khoản lạ. Khi gặp hành vi quấy rối, đe dọa hay lừa đảo, cần thông báo cho phụ huynh, giáo viên hoặc người lớn đáng tin cậy.
• Xây dựng nhận thức tích cực về bản thân: Không nên xem lượt thích, bình luận hoặc số người theo dõi là thước đo giá trị cá nhân. Cần hiểu rằng những hình ảnh và thành tích được chia sẻ trên mạng thường chỉ phản ánh một phần cuộc sống của người đăng tải. Thay vì so sánh với người khác, học sinh nên tập trung phát triển năng lực và những mục tiêu phù hợp với bản thân.
• Tăng cường sự đồng hành của gia đình: Phụ huynh cần quan tâm đến thói quen sử dụng mạng xã hội của con thông qua trao đổi và hướng dẫn thay vì chỉ áp đặt quy định. Việc thống nhất thời gian sử dụng, chia sẻ về các rủi ro và tôn trọng quyền riêng tư sẽ giúp xây dựng sự tin tưởng. Nhờ đó, học sinh có thể chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp những tình huống tiêu cực trên mạng.
• Đẩy mạnh giáo dục kỹ năng số tại trường học: Nhà trường nên tổ chức các hoạt động hướng dẫn học sinh nhận diện tin giả, phòng tránh bắt nạt trực tuyến và bảo vệ thông tin cá nhân. Những kiến thức này có thể được lồng ghép vào chương trình học, sinh hoạt chuyên đề hoặc hoạt động ngoại khóa. Qua đó, học sinh có thêm kỹ năng ứng xử phù hợp và sử dụng mạng xã hội an toàn, có trách nhiệm.

Khi nào việc sử dụng mạng xã hội ở học sinh và giới trẻ cần được đặc biệt lưu ý?

Việc sử dụng mạng xã hội thường xuyên không đồng nghĩa với tình trạng nghiện hoặc gặp vấn đề về tâm lý. Tuy nhiên, nếu học sinh và các bạn trẻ mất khả năng kiểm soát thời gian truy cập hoặc xuất hiện những thay đổi rõ rệt trong cảm xúc, hành vi hoặc sinh hoạt, phụ huynh cần quan tâm nhiều hơn. Đặc biệt, những biểu hiện kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng có thể cho thấy các em đang gặp khó khăn trong việc cân bằng giữa cuộc sống trực tuyến và thực tế.

Một số dấu hiệu cần chú ý bao gồm:

• Khó kiểm soát hành vi sử dụng: Liên tục truy cập mạng xã hội dù đã cố gắng cắt giảm thời gian hoặc nhận thấy những hậu quả tiêu cực.
• Thay đổi cảm xúc rõ rệt: Thường xuyên lo âu căng thẳng, cáu gắt, buồn bã hoặc bất an sau khi tương tác trên mạng.
• Ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt: Bỏ bê việc học, thiếu ngủ kéo dài, hạn chế giao tiếp và không còn hứng thú với những hoạt động từng yêu thích.
• Xuất hiện dấu hiệu tổn thương tâm lý: Có biểu hiện tự ti nghiêm trọng, thu mình, sợ hãi hoặc căng thẳng kéo dài, đặc biệt sau khi bị bắt nạt hay công kích trực tuyến.

Khi nhận thấy những dấu hiệu trên, phụ huynh nên chủ động trò chuyện, lắng nghe và tìm hiểu nguyên nhân thay vì vội vàng trách phạt hoặc cấm sử dụng điện thoại. Nếu tình trạng kéo dài, ảnh hưởng đáng kể đến học tập, sinh hoạt hay các mối quan hệ, cha mẹ nên cân nhắc đưa con đến gặp chuyên gia tâm lý để được đánh giá và hỗ trợ phù hợp. Thông qua quá trình đồng hành, các em có thể học cách điều chỉnh cảm xúc, kiểm soát hành vi sử dụng mạng xã hội và xây dựng thói quen sinh hoạt lành mạnh hơn.

Những tác hại của mạng xã hội đối với học sinh và giới trẻ có thể ảnh hưởng đến học tập, sức khỏe tinh thần, hành vi và các mối quan hệ nếu không được nhận diện và kiểm soát phù hợp. Tuy nhiên, mạng xã hội không hoàn toàn tiêu cực, bởi những ảnh hưởng còn phụ thuộc vào cách thức, thời gian và mục đích sử dụng của mỗi người. Vì vậy, học sinh cần chủ động xây dựng thói quen sử dụng lành mạnh, đồng thời có sự đồng hành từ gia đình và nhà trường để tận dụng lợi ích của công nghệ và hạn chế những rủi ro không mong muốn.

Nguồn:

• Teens, screens and mental health / (25/09/2024) / who.int/europe/news/item/25-09-2024-teens–screens-and-mental-health
• Social Media and Youth Mental Health / (2023) / hhs.gov/surgeongeneral/reports-and-publications/youth-mental-health/social-media/index.html
• Health advisory on social media use in adolescence / (05/2023) / apa.org/topics/social-media-internet/health-advisory-adolescent-social-media-use