Cách chăm sóc người thân bị trầm cảm tại nhà

Trầm cảm là rối loạn tâm thần phổ biến, có thể ảnh hưởng sâu sắc đến toàn bộ cảm xúc, suy nghĩ và hành động của chứng nhân. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết, mỗi năm, căn chứng này đã cướp đi sinh mạng của khoảng 850.000 người. Bài viết dưới đây sẽ chia sẻ cách chăm sóc người bị trầm cảm tại nhà theo khuyến cáo từ các chuyên gia.

Hướng dẫn cách chăm sóc người bị trầm cảm

Trầm cảm được đặc trưng bởi khí sắc trầm buồn và hiện tượng suy giảm hứng thú với cuộc sống trong một khoảng thời gian dài. Dạng rối loạn tâm thần này khá phổ biến (chiếm tỷ lệ 3% ở đàn ông và 9% ở phụ nữ), có xu hướng kéo dài và thường xuyên tái phát.

Các chuyên gia cho biết, nguy cơ bị trầm cảm trong suốt cuộc đời mỗi người ước tính vào khoảng 15 – 25%. Trong đó, nữ giới dễ mắc hơn nam giới.

Các dấu hiệu nhận biết điển hình của trầm cảm bao gồm:

• Thay đổi về giấc ngủ: mất ngủ, thiếu ngủ, khó ngủ, ngủ nhiều hơn bình thường, hay gặp ác mộng, cảm thấy mệt mỏi khi thức dậy,…
• Thay đổi khẩu vị: chán ăn, ăn không ngon miệng, ăn nhiều bất thường
• Buồn bã, khó chịu, dễ cáu gắt và hay kích động
• Thiếu tập trung, hay phân vân, lo lắng, khó tự đưa ra quyết định
• Tự ti, chán chường, thất vọng, bế tắc, cảm thấy kém cỏi
• Mất hứng thú với cuộc sống thường ngày

Nếu phát hiện người thân, bạn bè xuất hiện những biểu hiện trên, bạn hãy khuyến khích họ đi thăm khám bác sĩ chuyên khoa càng sớm càng tốt.

1. Tự chuẩn bị tâm lý khi chăm sóc người bị trầm cảm

Vì đây là một dạng rối loạn tâm thần nên đa số khách hàng khó chấp nhận bản thân đang bị trầm cảm, nhất là trong giai đoạn đầu. Hơn nữa, người mắc cũng khá nhạy cảm và dễ tổn thương. Vì vậy, bạn cần cố gắng cư xử khéo léo và chăm sóc cẩn thận nhằm giúp đỡ người thân bị trầm cảm nhanh chóng vượt qua.

Trong quá trình vượt qua trầm cảm, họ sẽ thường xuyên than phiền về những rối loạn cơ thể như: chóng mặt, mất ngủ, đau bụng, nhức đầu, đánh trống ngực… Bên cạnh đó, người bị trầm cảm cũng hay bi quan, chán nản, khó tập trung, suy giảm trí nhớ… Theo thời gian, người thân của họ dần khó chịu, mệt mỏi, đánh mất sự cảm thông và kiên nhẫn, đồng thời tỏ ra bất mãn khi người trầm cảm kêu than.

Thậm chí, một số người còn cố tình chế giễu người trầm cảm rằng họ quá yếu đuối, dựa dẫm, không có ý chí phấn đấu, không chịu tự lập. Lúc này, không chỉ bị mất đi chỗ dựa tinh thần, họ còn bị tổn thương sâu sắc vì lời nói vô tình của những người thân thương. Do đó, họ trở nên khép mình, không dám chia sẻ và ngại tiếp xúc với thế giới xung quanh. Kết quả là họ ngày càng cô đơn, lạc lõng trong gia đình của chính mình.

Trái lại, người thân cũng cần tránh thái độ quá lo lắng, sốt sắng về tình trạng của người mắc. Nhiều bậc phụ huynh vì thiếu hiểu biết và quá yêu thương mà vội vàng đưa con em đi thăm khám ngay lập tức khi khách hàng chỉ nhức đầu, đau ngực. Điều này không tốt bởi người bị sẽ càng thêm bất an, lo lắng vì nghĩ rằng tình trạng của mình quá nghiêm trọng và khó chữa.

Mọi người nên hiểu rằng, trầm cảm có thể được hoàn toàn bằng cách sử dụng thuốc Tây và hỗ trợ tâm lý. Nếu hỗ trợ đúng cách, các biểu hiện sẽ thuyên giảm đáng kể chỉ sau 4 – 6 tuần. Hơn nữa, người trầm cảm luôn cần đến sự giúp đỡ, đồng hành của những người thân thương. Vì vậy, hãy luôn kề vai sát cánh bên họ trong hành trình gian khó này nhé!

2. Trò chuyện với người trầm cảm

Để chăm sóc người bị trầm cảm, hỗ trợ người thân nhanh phục hổi, hãy thường xuyên trò chuyện, chia sẻ về những vấn đề mà họ đang gặp phải. Có thể bạn sẽ không thể hiểu hết toàn bộ những cung bậc cảm xúc phức tạp trong thế giới nội tâm của họ.

Tuy nhiên, hãy tỏ ra bạn rất quan tâm, trân trọng, thực sự lắng nghe và sẵn sàng giúp đỡ họ. Một cuộc trò chuyện chân thành, sâu sắc sẽ giúp người trầm cảm cảm thấy nhẹ nhàng, thoải mái, giải tỏa khúc mắc, hạn chế phiền não và sắp xếp lại những suy nghĩ hỗn độn của mình.

3. Dành thời gian bên họ

Cách chăm sóc người trầm cảm tốt là dành thời gian bên họ. Những hoạt động gắn bó thú vị như: cùng nhau đi du lịch, shopping, nấu ăn, xem phim, chạy bộ, làm việc nhà, tập thể dục… sẽ giúp người trầm cảm và người thân trở nên vui vẻ, thư thái hơn. Nhờ đó, họ có thể dễ dàng thoát khỏi những cảm xúc u ám, phiền muộn, trầm tư, bi quan hiện tại.

Thế nhưng, hãy cố gắng tránh xa những hoạt động có thể khơi gợi cảm giác tiêu cực bởi điều này sẽ vô tình khiến tình trạng của họ chuyển biến tồi tệ. Đặc biệt, những người bị trầm cảm thường có xu hướng tự làm đau bản thân, thậm chí tự tử. Do đó, hãy dành thời gian bên cạnh họ để đảm bảo người thân của bạn luôn an toàn.

4. Tôn trọng và kiên nhẫn

Những người bị trầm cảm thường sống trong tâm trạng buồn bã, chán nản kéo dài. Thỉnh thoảng, điều này sẽ làm bạn bực bội, cáu gắt vì bản thân đã dành rất nhiều thời gian, công sức chăm sóc người thân nhưng các biểu hiện của họ vẫn không được cải thiện.

Lúc này, bạn cần lưu ý rằng, quá trình hỗ trợ vượt qua trầm cảm thường kéo dài. Dù thực sự cố gắng, họ cũng khó lòng thoát khỏi bóng ma đáng sợ của rối loạn này một cách nhanh chóng và dễ dàng.

Hãy cho họ biết rằng bạn luôn yêu thương, tôn trọng và sẵn sàng để dành không gian riêng mỗi khi họ cần. Điều quan trọng nhất trong khoảng thời gian nhạy cảm này là người thân có thể quan tâm, tin tưởng, chia sẻ và đồng hành với họ một cách trọn vẹn.

5. Tìm kiếm sự giúp đỡ từ những người xung quanh

Khi chăm sóc người trầm cảm trong một khoảng thời gian dài, người thân có thể chịu nhiều ảnh hưởng tiêu cực về cảm xúc và suy nghĩ. Do đó, bạn nên nhờ đến sự hỗ trợ của bạn bè thân thiết hoặc các thành viên khác trong gia đình để cùng nhau giúp họ vượt qua trầm cảm.

Ngoài ra, sự tư vấn, hướng dẫn từ một bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý cũng rất hữu ích đối với người mắc trầm cảm. Hãy đến gặp chuyên gia để nhận được những hỗ trợ chính xác và phù hợp nhất với tình trạng hiện tại của người thân của bạn.

6. Lên lịch hẹn với bác sĩ chuyên khoa và đi khám cùng họ

Lúc đầu, việc thăm khám và hỗ trợ trầm cảm sẽ rất khó khăn đối với người trầm cảm. Do đó, bạn nên giúp đỡ họ từ những ngày đầu tiên. Hãy sắp xếp một buổi hẹn với bác sĩ và “hộ tống” người thân đi đến tận nơi. Đặc biệt, nếu họ đang cố gắng tự tổn thương bản thân, bạn hãy thông báo với chuyên gia càng sớm càng tốt.

7. Giữ gìn sức khỏe bản thân

Việc chăm sóc cho người trầm cảm rất mệt mỏi và khó khăn. Bạn có thể bỏ bê bản thân vì quá quan tâm đến họ. Trong trường hợp này, việc đôi khi bạn trở nên nóng nảy và tức giận hoàn toàn bình thường.

Sức khỏe tinh thần của cả hai sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng nếu họ quá phụ thuộc vào bạn. Vì vậy, bạn cũng cần dành thời gian cho chính mình để ổn định cảm xúc và tâm trạng. Thỉnh thoảng, hãy đọc sách, nấu ăn, uống trà, mua sắm một mình hoặc gặp gỡ bạn bè để tự xốc lại tinh thần nhé!

Bên cạnh 7 cách chăm sóc người trầm cảm trên, bạn cần lưu ý:

• Không chăm sóc người trầm cảm một mình. Điều này sẽ khiến đôi bên vô cùng mệt mỏi, thay vào đó, bạn nên tìm kiếm người thay thế phù hợp trong một số trường hợp nhất định.
• Không đưa ra lời khuyên hay hướng dẫn vì bạn không phải người có chuyên môn, hãy chỉ kiên nhẫn lắng nghe và ở bên cạnh người thân bất cứ khi nào họ cần một chỗ dựa.
• Không so sánh trải nghiệm cá nhân với trải nghiệm của họ. Cách làm này sẽ khiến họ cảm thấy tự ti, mặc cảm và thu mình hơn vì không tìm thấy sự đồng cảm cần thiết.
• Không tự ý đưa ra lời khuyên về các loại thuốc, liều lượng và cách dùng thay bác sĩ chuyên khoa.
• Chuẩn bị cho người bị trầm cảm những món ăn dễ tiêu, hợp khẩu vị và giàu năng lượng.
• Nếu họ mất ngủ, độc giả tránh để họ ngủ trưa, đi ngủ quá sớm hoặc cho họ nằm trên giường suốt ngày. Thay vào đó, bạn cần khuyến khích họ đi lại nhẹ nhàng và vận động vừa sức.
• Đọc cho người trầm cảm nghe những bài thơ, mẫu chuyện mà họ yêu thích, đồng thời động viên họ xem phim, đọc báo, nghe đài nhằm hạn chế tình trạng chán nản, buồn bã.
• Đốc thúc họ uống thuốc đúng giờ và đúng liều. Nhiều người trầm cảm sẽ tự ý bỏ thuốc ngay khi gặp phải các tác dụng không mong muốn của thuốc chống trầm cảm như: mệt mỏi, đầy bụng, đắng miệng, khô miệng… Do đó, bạn cần trực tiếp bên cạnh để đảm bảo họ dùng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
• Giữ liên lạc với bác sĩ và chủ động cập nhật tình trạng hồi phục của người trầm cảm. Sau khoảng 1 – 2 tháng hỗ trợ, người trầm cảm đã bắt đầu ổn định tâm lý. Vì vậy, họ cho rằng bản thân đã hết trầm cảm và không cần đến thăm khám cũng như hỗ trợ củng cố. Hành động này có thể khiến trầm cảm dễ dàng qua trở lại và nặng nề hơn.

Tóm lại, trong quá trình vượt qua trầm cảm, người trầm cảm luôn cần đến sự hỗ trợ, đồng hành từ những người thân thương. Sự can thiệp y tế phù hợp của bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý có thể mang đến hiệu quả bất ngờ cho cả người mắc lẫn người chăm sóc. Vì vậy, bạn hãy tham khảo ý kiến chuyên gia nếu có bất cứ thắc mắc nào liên quan đến cách chăm sóc người bị trầm cảm tại nhà.